Please wait. Loading...
 
Αποστολή σε φίλο
 
Η μέτρηση του ατομικού επιστημονικού έργου
Η αξιολόγηση του επιστημονικού έργου ενός επιστήμονα πανεπιστημίου ή ερευνητικού κέντρου, είναι πολυπαραγοντική. Η αξιολόγηση αυτή είναι απαραίτητη για την εκτίμηση και σύγκριση μεταξύ υποψηφίων, όπως για την εκλογή ενός μέλους ΔΕΠ, την εξέλιξή του ή τη χορηγία ερευνητικού πρωτοκόλλου (grant).

      Ένα από τα αξιολογούμενα προσόντα είναι το δημοσιευμένο ερευνητικό έργο. Ο αριθμός των δημοσιεύσεων και ο αριθμός των αναφορών (citations) έχουν την ευρύτερη χρήση. Το διεθνώς καθιερωμένο μέσο για τέτοιες αναλύσεις είναι η βάση δεδομένων Thompson ISI web of science (www.isiknowledge.com) και πρόσφατα το Scopus (www.scopus.com). Κατά τον αυτό τρόπο μπορεί να αξιολογηθούν, εκτός από μεμονωμένους επιστήμονες, και συγκεκριμένα τμήματα, π.χ., Ιατρικό Τμήμα ΔΠΘ ή ΑΠΘ, ακόμη και συγκεκριμένες κλινικές π.χ., Πνευμονολογική κλινική ΕΚΠΑ ή ΔΠΘ, ιδίως αν συγκριθεί ο αριθμός δημοσιεύσεων ανά μέλος ΔΕΠ. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι δύο βάσεις δεδομένων δίδουν διαφορετικό αριθμό αναφορών.1 Εκτός από τον συνολικό αριθμό δημοσιεύσεων, τον συνολικό αριθμό των αναφορών, τις δημοσιεύσεις σε περιοδικά με μεγάλο δείκτη επιρροής (impact factor) και τον αριθμό των δημοσιεύσεων τα τρία τελευταία χρόνια, αυξανόμενη είναι η χρήση ενός νέου δείκτη ποιοτικής αξιολ γησης του δημοσιευμένου έργου, του H index. Είναι εύκολος στο να προσδιορισθεί αφού είναι ο αριθμός των δημοσιεύσεων που η κάθε μία έχει τουλάχιστον τον ίδιο αριθμό αναφορών.

 

       Εισάγοντας το όνομα του ερευνητού στο Web of Science ή στο Scopus και ταξινομώντας τις εργασίες κατά φθίνουσα σειρά από την εργασία με τον μεγαλύτερο αριθμό αναφορών ευρίσκεται ο αριθμός που η εργασία έχει τον ίδιο η μεγαλύτερο αριθμό αναφορών. Έτσι αν κάποιος έχει H index 25 σημαίνει ότι έχει δημοσιεύσει τουλάχιστον 25 εργασίες που η κάθε μία έχει τουλάχιστον 25 αναφορές. Αντίθετα με τον impact factor, ο H index αναγνωρίζει ερευνητές με σημαντικές δημοσιεύσεις σε λιγότερο γνωστά περιοδικά. Ακόμη, αν κάποιος έχει δημοσιεύσει πολλές εργασίες, όμως έχει χαμηλό H index, σημαίνει ότι αυτές δεν έχουν επιρροή στον τομέα του, αντίθετα, αν κάποιος έχει μικρό αριθμό δημοσιεύσεων με μεγάλο H index σημαίνει ότι δεν δημοσιεύει πολύ όμως αυτές έχουν μεγάλη επιρροή στον τομέα του.2 Ειδικότερα, ο H index αυξάνεται με την ηλικία (age depended) και δεν ενδείκνυται για την αξιολόγηση του πρόσφατου έργου, το οποίο συνήθως δεν έχει πολλές παραπομπές. Επομένως είναι ένας καλός δείκτης κρίσεως ενός επιστήμονα στο δεύτερο ήμισυ της καριέρας του και όχι πριν από αυτό. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, ο συνήθης H index για προαγωγή σε θέση αναπληρωτή καθηγητή στις θετικές επιστήμες είναι το 12 και για καθηγητή το 18. Ακόμη, η εισαγωγή στη National Academy of Sciences τυπικά απαιτεί H index 45 για έναν φυσικό επιστήμονα. Γενικά, H index 20 μετά από 20 χρόνια επιστημονικής δραστηριότητας χαρακτηρίζει ένα επιτυχημένο επιστήμονα, ενώ H index 40 μετά από 20 χρόνια επιστημονικής δραστηριότητας χαρακτηρίζει ένα εξαιρετικό επιστήμονα που συνήθως ευρίσκεται σε κορυφαία πανεπιστήμια ή ερευνητικά κέντρα. Στην Ελλάδα δύο καθηγητές Πνευμονολογίας Περιφερειακών Πανεπιστημίων και ένας Εντατικής Θεραπείας είχαν H index >20 και αναφορές >2000. Τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα καθενός κριτηρίου φαίνονται στον πίνακα 1.

 

Πινακας 1. Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των διαφόρων κριτηρίων αξιολόγησης του ερευνητικού έργου.
 Κριτήριο
 Πλεονέκτημα  Μειονέκτημα
Ολικός αριθμός δημοσιεύσεων
Δείκτης παραγωγικότητας
 Η ποιότητα ή η εμβέλεια δεν αντανακλώνται
Ολικός αριθμός αναφορών (citations)  Μετρά τον ολικό βαθμό επιρροής  Επηρεάζεται από λίγες δημοσιεύσεις με μεγάλο
αριθμό αναφορών (big hits), δεν προσδιορίζει τη
θέση του κρινόμενου ανάμεσα στους άλλους συγ-
γραφείς, επηρεάζεται από άρθρα ανασκοπήσεων με
μεγάλο αριθμό αναφορών (π.χ., guidelines).
Δυσκολία αναζήτησης
Αναφορές ανά δημοσίευση
 Σύγκριση ερευνητών με διαφορετική ηλικία  Ευνοεί τη χαμηλή παραγωγικότητα και υποεκτιμά
τη μεγάλη παραγωγικότητα.
Δυσκολία αναζήτησης
Αριθμός «σημαντικών δημοσιεύσεων» π.χ., >40 αναφορές  Αποφεύγει τα μειονεκτήματα των παραπάνω κριτηρίων, δίνει πληροφορίες για τη συνολική
και σταθερή επιρροή του ερευνητή.
 Αυθαίρετο κριτήριο που μπορεί να τροποποιείται
ανάλογα με τον κρινόμενο, ιδίως σε ότι αφορά τον
αριθμό των αναφορών σε σχέση με την ηλικία του
κρινόμενου.
Αριθμός δημοσιεύσεων σε περιοδικά με υψηλό
δείκτη επιρροής (impact factor), π.χ., >10
 Ομοίως με το παραπάνω κριτήριο  Εξαρτάται από το γνωστικό αντικείμενο και τον
δείκτη επιρροής των περιοδικών της ειδικότητας,
δεν προσδιορίζει τη θέση του κρινόμενου ανάμεσα
στους άλλους συγγραφείς
Συνολικός δείκτης επιρροής των περιοδικών των δημοσιεύσεων  Δίνει πληροφορίες για τη συνολική ποιότητα των
δημοσιεύσεων.
 Εξαρτάται από τα εγγενή μειονεκτήματα του impact
factor των περιοδικών, το γνωστικό αντικείμενο και
τον συνήθη δείκτη επιρροής των περιοδικών της
ειδικότητας, δεν προσδιορίζει τη θέση του κρινό-
μενου μεταξύ των άλλων συγγραφέων. Ο δείκτης
επιρροής των περιοδικών μεταβάλλεται κατ' έτος.
Μέσος δείκτης επιρροής των περιοδικών των δημοσιεύσεων  Δίνει πληροφορίες για τη μέση ποιότητα των
δημοσιεύσεων.
 Ομοίως
 H index  Μετρά την ευρύτερη επιρροή του έργου του
κρινόμενου, αποφεύγει όλα τα μειονεκτήματα
των άλλων κριτηρίων, μπορεί να προσδιορισθεί
εύκολα από το ISI και το Scopus ιεραρχώντας τις
δημοσιεύσεις ανάλογα με τον αριθμό των ανα-
φορών, δίνει μια αδρή προσέγγιση του ολικού
αριθμού των αναφορών.
 Εξαρτάται από την ηλικία του κρινόμενου (age
depended) και δεν ενδείκνυται για την αξιολόγηση
του πρόσφατου έργου, το οποίο συνήθως δεν έχει
πολλές παραπομπές.

 

   Συμπερασματικά, η αποτίμηση της επιστημονικής παραγωγικότητας ενός επιστήμονα είναι πολυπαραγοντική και δεν αντανακλάται σε έναν αριθμό. Πρέπει να λαμβάνονται υπ' όψη διάφοροι παράγοντες που επηρεάζουν τον impact factor και τον Η index3-6 και περιλαμβάνουν τις ιδιαιτερότητες κάθε επιστημονικού πεδίου, όπως ο μέσος αριθμός αναφορών ανά δημοσίευση σε κάθε γνωστικό αντικείμενο, ο αριθμός των επιστημόνων στο γνωστικό αντικείμενο και η φύση του γνωστικού αντικειμένου (π.χ., βασική έρευνα, χειρουργική). Όμως και οι δύο δείκτες μπορεί να δώσουν μόνο μία αδρή προσέγγιση της παραγωγικότητας ενός επιστήμονα και πολλοί άλλοι παράγοντες πρέπει να συνεκτιμώνται για πλήρη αξιολόγηση. Πέραν αυτού, εάν το μεγαλύτερο μέρος του έργου ενός επιστήμονα είναι επικουρικό, και μάλιστα σε ένα αναγνωρισμένο ίδρυμα, θα επηρεάσει αναπόφευκτα και τον συνολικό δείκτη επιρροής.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
(Βλέπε κείμενο στα αγγλικά).


© 2011 PNEUMON Magazine, Hellenic Bronchologic Society.
Developed by LogicONE Logo LogicONE