Please wait. Loading...
 
Αποστολή σε φίλο
 
Επίπεδα λεπτίνης και ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά σε ασθενείς με υπνοαπνοϊκό σύνδρομο
ΥΑΣ, παχυσαρκία, λεπτίνη
Το σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο (ΥΑΣ) χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια απόφραξης των ανώτερων αεραγωγών κατά τη διάρκεια του ύπνου. Οι περισσότεροι ασθενείς με ΥΑΣ είναι παχύσαρκοι. Η λεπτίνη, μια ορμόνη που παράγεται από τα λιποκύτταρα, παίζει ρυθμιστικό ρόλο για το σωματικό βάρος. Αυξημένα επίπεδα λεπτίνης παρατηρούνται σε παχύσαρκους ασθενείς με ΥΑΣ. Σκοπός της μελέτης είναι να περιγράψουμε τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά και να εξετάσουμε τη σχέση μεταξύ επιπέδων λεπτίνης στο αίμα και βαρύτητας του ΥΑΣ σε μια ομάδα παχύσαρκων ασθενών με ΥΑΣ. Είκοσιοκτώ ασθενείς με επιβεβαιωμένο ΥΑΣ υποβλήθηκαν σε πολυυπνογραφική μελέτη ύπνου και έγινε μέτρηση των ανθρωπομετρικών τους χαρακτηριστικών και των επιπέδων λεπτίνης στο αίμα. Δεν παρατηρήθηκε συσχέτιση του ύπνοαπνοϊκού δείκτη (ΥΑΔ) με κανένα από τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά. Η μέση τιμή της λεπτίνης στον ορό ήταν 42,05ng/ml (±SD: 28,32). Δεν βρέθηκε συσχέτιση της λεπτίνης με τον ΥΑΔ, ακόμη και όταν αυτή προσαρμόστηκε στο ποσοστό της μάζας λίπους, ούτε με τη χρονική διάρκεια ύπνου με κορεσμό οξυγόνου <90% ή τη χαμηλότερη τιμή κορεσμού κατά τη διάρκεια του ύπνου. Αντίθετα, παρατηρήθηκε συσχέτιση των τιμών της λεπτίνης με το δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) και την περίμετρο της κοιλιάς. Οι τμές της λεπτίνης ορού σε ασθενείς με ΥΑΣ δεν σχετίζονται με τη βαρύτητα του συνδρόμου όπως αυτή εκφράζεται με τον ΥΑΔ. Πνεύμων 2006,19(2):124-130.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας/υπόπνοιας στον ύπνο (ΥΑΣ) χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια απόφραξης των ανώτερων αεραγωγών κατά τη διάρκεια του ύπνου που οδηγούν σε αποκορεσμούς της αιμοσφαιρίνης και διαταραχές του ύπνου1. Η επίπτωση του συνδρόμου στους ενήλικες ανέρχεται σε 2-4%2. Το σύνδρομο σχετίζεται με αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα από καρδιαγγειακές παθήσεις3,4. Έχει υποστηριχθεί οτι η νοσηρότητα που σχετίζεται με το ΥΑΣ οφείλεται επίσης στην παχυσαρκία. Είναι γνωστό οτι η παχυσαρκία είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη ΥΑΣ και περισσότεροι από 50% των ασθενών που πάσχουν από ΥΑΣ είναι παχύσαρκοι5. Επιπρόσθετα οι ασθενείς αυτοί δυσκολεύονται να χάσουν βάρος και παρουσιάζουν μια τάση αύξησης του σωματικού τους βάρους σε σύγκριση με ασθενείς χωρίς ΥΑΣ6. Οι μηχανισμοί της παχυσαρκίας σε ασθενείς με ΥΑΣ δεν είναι πλήρως κατανοητοί. Η λεπτίνη, μια ορμόνη που παράγεται από τα λιποκΰτταρα, παίζει ρυθμιστικό ρόλο για το σωματικό βάρος ελέγχοντας την όρεξη και την κατανάλωση ενέργειας7,8. Ακόμη επηρεάζει νευροενδοκρινικοΰς μηχανισμούς και ρυθμίζει τον άξονα υποθάλαμος-υπόφυση9. Οι περισσότεροι παχύσαρκοι έχουν υψηλές τιμές λεπτίνης στον ορό και οι τιμές της λεπτίνης αυξάνονται εκθετικά με την αύξηση της σωματικής μάζας λίπους. Πιστεύεται οτι η παχυσαρκία στα άτομα αυτά σχετίζεται με μια μορφή ανθεκτικότητας που αναπτύσσεται στη δράση της λεπτίνης10. Μελέτες έχουν δείξει οτι οι αυξημένες τιμές λεπτίνης που παρατηρούνται σε παχύσαρκους ασθενείς με ΥΑΣ μειώνονται με την εφαρμογή συνεχόμενης θετικής πίεσης αεραγωγών (CPAP)11.


Η σχέση μεταξύ του ΥΑΣ, των ανθρωπομετρικών χαρακτηριστικών και των τιμών της λεπτίνης στο αίμα αποτελεί αντικείμενο σύγχρονης έρευνας αλλά δεν έχει πλήρως διαλευκανθεί11,12. Κάποιες μελέτες προσπάθησαν να συσχετίσουν τη λεπτίνη με τη βαρύτητα του ΥΑΣ12,13.


Σε αυτή τη μελέτη σκοπός μας είναι να περιγράψουμε τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά και να εξετάσουμε την πιθανή σχέση μεταξύ των τιμών της λεπτίνης και της βαρύτητας του ΥΑΣ σε μια ομάδα παχύσαρκων ενηλίκων ασθενών με ΥΑΣ.

ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ

Σχεδιασμός μελέτης και ασθενείς

Όλοι οι ασθενείς που συμμετείχαν στη μελέτη ενημερώθηκαν γραπτώς και έδωσαν τη συγκατάθεση τους. Η ομάδα μελέτης περιελάμβανε 28 ασθενείς με επιβεβαιωμένο ΥΑΣ (24 άνδρες και 4 γυναίκες). Οι ασθενείς επισκεφθήκαν το εργαστήριο μελέτης ύπνου της κλινικής μας για πιθανό ΥΑΣ από το Φεβρουάριο έως τον Ιούνιο 2003. Ήταν όλοι μη καπνιστές ή πρώην καπνιστές χωρίς ιστορικό θυρεοειδικής νόσου, με επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών εντός φυσιολογικών ορίων και φυσιολογικό λειτουργικό έλεγχο του αναπνευστικού. Η μέση ηλικία των ασθενών (±ΣΑ) ήταν 55,1±12,9 έτη (από 34-79 ετών).


Μέθοδος της μελέτης

Όλοι οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε ολονύκτια πολυυπνογραφική μελέτη στο εργαστήριο μας με το πολυσωματογραφικό σύστημα Alice 4 Healthdyne; Respironics: Pittsburgh, PA. Για την καταγραφή χρησιμοποιήθηκαν δυο απαγωγές ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος, υπογένειο ηλεκτρομυογράφημα και συνεχής ηλεκτροκαρδιογραφική καταγραφή. Οι κινήσεις των κάτω άκρων ανιχνεύτηκαν με πρόσθιο κνημιαίο ηλεκτρομυογράφημα και οι ήχοι κατά τη διάρκεια της αναπνοής καταγράφηκαν μέσω μικροφώνου που τοποθετήθηκε στο ύψος της σφαγίτιδας. Η καταγραφή της ροής του αέρα πραγματοποιήθηκε μέσω συνδυασμένων στοματορρινικών ανιχνευτών θερμοκρασίας και οι κινήσεις του θωρακικού και του κοιλιακού τοιχώματος καταγράφηκαν με επαγωγική πληθυσμογραφία. Ο κορεσμός της αιμοσφαιρίνης στο αρτηριακό αίμα μετρήθηκε με παλμική οξυμετρία. Τα στάδια του ύπνου καθορίστηκαν από δύο έμπειρους γιατρούς σύμφωνα με τα καθιερωμένα κριτήρια14. Το ΥΑΣ ορίστηκε σύμφωνα με τα γνωστά κριτήρια12. Ως υπόπνοια ορίστηκε η μεγαλύτερη του 50% μείωση της ροής αέρα (σε σύγκριση με την ροή αέρα σε ηρεμία σε εγρήγορση) για χρόνο τουλάχιστον 10 δευτερολέπτων, ακολουθούμενη είτε από αποκορεσμό >4% ή από επεισόδιο αφύπνισης. Ο συνολικός αριθμός των απνοιών και των υποπνοιών διαιρέθηκε με την ολική διάρκεια του ύπνου για να υπολογιστεί ο υπνοαπνοϊκός δείκτης (ΥΑΔ). Αν ο ΥΑΔ ήταν > από 10/ώρα ο ασθενής έπασχε από ΥΑΣ. Όσον αφορά στη βαρύτητα του συνδρόμου, αυτό θεωρήθηκε ήπιο όταν ο ΥΑΔ ήταν >10 και <20, μέτριο όταν 20<ΥΑΔ <40 και σοβαρό όταν ΥΑΔ >40.


Οι αιμοληψίες των ασθενών πραγματοποιήθηκαν στις 08:00 το πρωί σε νηστεία. Τα δείγματα του αίματος στη συνέχεια φυγοκεντρήθηκαν και το πλάσμα διαχωρίστηκε και αποθηκεύτηκε στην κατάψυξη μέχρι να γίνουν οι μετρήσεις.


Οι τιμές τις λεπτίνης μετρήθηκαν με ανοσοραδιομετρική μέθοδο (Human Leptin IRMA, Diagnostic Systems Laboratories Inc, Texas, USA) και οι T3 και Τ4 με ραδιοανοσολογική μέθοδο (T3{125I} RIA kit, Institute of Isotopes Co, Ltd, Budapest, T4 Totale RIA, Medicorp Inc, Montreal, Canada). Η TSH μετρήθηκε μεανοσοραδιομετρική μέθοδο (TSH IRMA, Medicorp Inc, Montreal, Canada).


Τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά προσδιορίστηκαν με τις ισχύουσες διαδικασίες. Ο ΔΜΣ υπολογίστηκε από το σωματικό βάρος (ΣΒ) και ΰψος (Υ) σύμφωνα με τη σχέση ΔΜΣ = ΣΒ (σε κιλά)/Υ2 (σε μέτρα). Με βάση το ΔΜΣ οι ασθενείς εντάχθηκαν στις παρακάτω κατηγορίες: κατηγορία 0: 20<ΔΜΣ <25, κατηγορία I: 25<ΔΜΣ <30, κατηγορία II: 30<ΔΜΣ <35, κατηγορία III: 35<ΔΜΣ= 40, κατηγορία IV: ΔΜΣ >4015. Η μάζα λίπους % μετρήθηκε με ειδικό μετρητή (Bioelectric impedance analysis BIA-101S System RJL systems, Mt Clemens MI).


Το ΰψος προσδιορίστηκε με απόκλιση 0,5 εκατοστά με αναστημόμετρο τοίχου σε όρθιους ασθενείς χωρίς παποΰτσια. Οι περίμετροι λαιμοΰ και κοιλιάς μετρήθηκαν με τη βοήθεια μεζοΰρας. Ο λειτουργικός έλεγχος του αναπνευστικοΰ πραγματοποιήθηκε με το σπιρόμετρο Spiro 232 (Morgan Medical Ltd, Kent, England). Οι παράμετροι του λειτουργικοΰ ελέγχου εκφράστηκαν με το επί τοις εκατό της προβλεπόμενης τιμής.


Στατιστική ανάλυση

Τα αποτελέσματα εκφράστηκαν ως μέση τιμή ± σταθερή απόκλιση. Η σΰγκριση των αποτελεσμάτων μεταξύ των ομάδων έγινε με τη βοήθεια της δοκιμασίας Mann-Whitney U για μη παραμετρικές μεταβλητές. Η συσχέτιση μεταξΰ των τιμών της λεπτίνης στο αίμα και άλλων παραμέτρων εκτιμήθηκε με τη δοκιμασία Spearman rank correlation test. Η σημαντικότητα προσδιορίστηκε με p<0,05. Η στατιστική ανάλυση έγινε με το στατιστικό πακέτο S.P.S.S. (SPSS Inc: Chicago IL).

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Μελέτη ύπνου
Τα αποτελέσματα των πολυυπνογραφικών μελετών στους ασθενείς έδειξαν οτι 2 από αυτοΰς (7,1%) είχαν 10<ΥΑΔ <20, 2 ασθενείς (7,1%) είχαν 20<ΥΑΔ <40 και 24 ασθενείς (85,7%) είχαν ΥΑΔ >40. Δεν βρέθηκε συσχέτιση μεταξΰ ηλικίας και ΥΑΔ.


Ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά

Τα δημογραφικά και ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά των ασθενών απεικονίζονται στον Πίνακα 1. Η μέση τιμή (±ΣΑ) του βάρους ήταν 111,4 κιλά20, του ΰψους 171,6 εκατοστά8,5 και του ΔΜΣ 37,54,8. Χρησιμοποιώντας την κατηγοριοποίηση της παχυσαρκίας που αναφέρθηκε παραπάνω σε συνάρτηση με τον ΔΜΣ, κανένας ασθενής δεν κατατασσόταν στην κατηγορία 0 και I, 9 ασθενείς (32%) ανήκαν στην κατηγορία II, 12 ασθενείς (43%) στην κατηγορία III, και 7 ασθενείς (25%) στην κατηγορία IV. Καμία συσχέτιση δεν βρέθηκε μεταξΰ του ΥΑΔ και των ανθρωπομετρικών παραμέτρων που αναφέρθηκαν παραπάνω. Ειδικότερα, δεν βρέθηκε συσχέτιση του ΥΑΔ με την περίμετρο του λαιμού (p=0,382, r=0,172) οΰτε με την περίμετρο της κοιλιάς (p=0,198, r=0,251).


Επίπεδα λεπτίνης στο αίμα

Η μέση τιμή των επιπέδων της λεπτίνης στο αίμα (±ΣΑ) ήταν 42,05ng/ml (±28,32). Θετική συσχέτιση βρέθηκε μεταξΰ των τιμών της λεπτίνης στο αίμα και του ΔΜΣ (p=0,034, r=0,402). Οι τιμές της λεπτίνης δεν συσχετίζονταν με τη βαρΰτητα του ΥΑΣ, όπως αυτή εκφράζεται με τον ΥΑΔ (p=0,179, r=0,261). Ακόμη και όταν αυτές προσαρμόστηκαν στη μάζα λίπους (εκφραζόμενες ως λόγος λεπτίνη/μάζα λίπους) δεν βρέθηκε καμία συσχέτιση με τον ΥΑΔ (p=0,234, r=0,232). Θετική συσχέτιση βρέθηκε μεταξύ των τιμών της λεπτίνης ορού με την περίμετρο της κοιλιάς (p=0,004, r=0,522). Ωστόσο δεν βρέθηκε καμία συσχέτιση των επιπέδων της λεπτίνης με τη διάρκεια του ύπνου με κορεσμό <90% (p=0,748, r=0,064), και με τον χαμηλότερο αρτηριακό κορεσμό κατά τη διάρκεια του ύπνου (p=0,706, r= -0,074).

Ακόμη και όταν εξετάσαμε ξεχωριστά την υποομάδα των ασθενών με σοβαρό ΥΑΣ δεν βρέθηκε συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων της λεπτίνης και των ανθρωπομετρικών χαρακτηριστικών ή των παραμέτρων που σχετίζονται με τον ύπνο. Η λεπτίνη, προσαρμοσμένη στη μάζα λίπους εξακολουθούσε να συσχετίζεται μόνο με το δείκτη μάζας σώματος (p=0.04, r=0,423).


ΣΥΖΗΤΗΣΗ

Σε αυτή τη μελέτη περιγράψαμε τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά και ερευνήσαμε τη σχέση μεταξύ των τιμών της λεπτίνης στο αίμα και της βαρύτητας του συνδρόμου σε ασθενείς με επιβεβαιωμένο ΥΑΣ.


Δεν βρέθηκε συσχέτιση της βαρύτητας του ΥΑΣ (όπως αυτή εκφράζεται από τον ΥΑΔ) με τις ανθρωπομετρικές παραμέτρους της παχυσαρκίας σε ασθενείς με επιβεβαιωμένο ΥΑΣ. Ωστόσο, μια πρόσφατη μελέτη έδειξε συσχέτιση του ΥΑΔ και των ανθρωπομετρικών παραμέτρων της παχυσαρκίας σε ασθενείς με ΥΑΣ, και μάλιστα το ποσοστό του κοιλιακού λίπους βρέθηκε να έχει ιδιαίτερη σημασία για την εμφάνιση του συνδρόμου12. Κάποιες μελέτες αναφέρουν οτι ο ΔΜΣ είναι επιβαρυντικός παράγοντας για την ανάπτυξη ΥΑΣ, τη στιγμή που άλλες υποστηρίζουν οτι η κεντρική παχυσαρκία που εκφράζεται με τον λόγο περίμετρος μέσης προς την περίμετρο του γοφού είναι καλύτερος δείκτης για την εμφάνιση ΥΑΣ από τον ΔΜΣ10,12,16.


Η λεπτίνη είναι μια ορμόνη που παράγεται από τα λιποκύτταρα και ρυθμίζει το σωματικό βάρος ελέγχοντας την όρεξη και την κατανάλωση ενέργειας17. Η δράση της λεπτίνης γίνεται με δέσμευση της σε ειδικούς υποδοχείς του υποθάλαμου τροποποιώντας την έκφραση νευροπεπτιδίων που ρυθμίζουν τη νευροενδοκρινική λειτουργία, την πρόσληψη και την κατανάλωση ενέργειας10. Οι τιμές της λεπτίνης αυξάνουν εκθετικά με την αύξηση της μάζας λίπους και τα περισσότερα παχύσαρκα άτομα έχουν αυξημένα επίπεδα λεπτίνης στο αίμα18. Αυτό είναι ενδεικτικό μιας κατάστασης ανθεκτικότητας στη λεπτίνη. Σε μελέτες που πραγματοποιήθηκαν σε ζώα, βρέθηκε οτι η λεπτίνη προλαμβάνει την αναπνευστική καταστολή σε παχυσαρκία και η έλλειψη λεπτίνης στο κεντρικό νευρικό σύστημα ή η απουσία δράσης της μπορεί να προκαλέσει υποαερισμό και σύνδρομο Pickwick σε παχύσαρκους ασθενείς19.


Στη μελέτη μας βρήκαμε σημαντική συσχέτιση των τιμών της λεπτίνης με τον ΔΜΣ και αυτό είναι συμβατό με αποτελέσματα και άλλων μελετών11,12. Βρέθηκε επίσης συσχέτιση των επιπέδων της λεπτίνης με την περίμετρο του κοιλιακού τοιχώματος. Έχει υποστηριχθεί οτι η λεπτίνη συνδέεται αιτιολογικά με το ΥΑΣ20. Ωστόσο δεν βρήκαμε συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων της και του ΥΑΔ (ακόμη και όταν τα επίπεδά της προσαρμόστηκαν στη μάζα λίπους) ούτε με άλλες παραμέτρους σχετιζόμενες με τον ύπνο, όπως τη χρονική διάρκεια του ύπνου με κορεσμό <90%, και τον χαμηλότερο κορεσμό αρτηριακού αίματος κατά τη διάρκεια του ύπνου. Σ' αυτό το σημείο υπάρχει διχογνωμία, καθότι κάποιοι ερευνητές υποστηρίζουν την ύπαρξη συσχέτισης λεπτίνης και ΥΑΣ ενώ άλλοι το εντελώς αντίθετο. Ισως αυτό μπορεί να αποδοθεί σε διαφορές που χαρακτηρίζουν τις ομάδες μελέτης. Μια σειρά από παράγοντες όπως το φύλο, το σωματικό βάρος, η παρουσία αρτηριακής υπέρτασης και ειδικές φαρμακευτικές αγωγές επηρεάζουν τα επίπεδα της λεπτίνης7,21. Όλα τα άτομα που περιλαμβάνονται στη μελέτη μας έχουν μεγαλύτερο ΔΜΣ και πιο σοβαρό ΥΑΣ όπως εκφράζεται από τον ΥΑΔ (85% των ασθενών μας είχαν ΥΑΔ >40), σε σύγκριση με τις ομάδες ασθενών των άλλων μελετών12,13. Είναι πιθανό η λεπτίνη να σχετίζεται με τη βαρύτητα του ΥΑΣ σε ασθενείς με ήπιο ή μέτριο σύνδρομο, ενώ σε βαρύτερο ΥΑΣ άλλοι παράγοντες μπορεί να εμπλέκονται στην παθογένεση της παχυσαρκίας. Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν εμφανές στη μελέτη μας καθότι μόνο 4 ασθενείς είχαν ήπιο-μέτριο ΥΑΣ. Επιπρόσθετα όλοι οι ασθενείς μας είχαν φυσιολογικό λειτουργικό έλεγχο του αναπνευστικού. Αυτό είναι ενδεικτικό απουσίας συνυπάρχουσας αναπνευστικής νόσου, καθώς είναι γνωστό οτι η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια επηρεάζει τα επίπεδα της λεπτίνης είτε από μόνη της είτε σε συνδυασμό με τη βρογχοδιασταλτική θεραπεία22. Επίσης οι ασθενείς μας είχαν φυσιολογική θυρεοειδική λειτουργία, που αποτελεί έναν άλλο σημαντικό παράγοντα για τη ρΰθμιση του σωματικοΰ βάρους. Έχει αναφερθεί οτι μπορεί να υφίσταται μια αλληλοεπίδραση του συστήματος της λεπτίνης και των θυρεοειδικών ορμονών. Η δυσλειτουργία του θυρεοειδοΰς μπορεί να επηρεάσει τις τιμές της λεπτίνης στο αίμα χωρίς επίδραση στο σωματικό βάρος ή τη σΰσταση του23. Είναι επίσης γνωστό οτι ο υποθυρεοειδισμός, που συχνά υποδιαγιγνώσκεται, σχετίζεται με το ΥΑΣ. Δυσλειτουργία του θυρεοειδοΰς είτε δεν αποκλείστηκε είτε δεν εκτιμήθηκε σε άλλες μελέτες δίνοντας έτσι πιθανώς λανθασμένα αποτελέσματα. Όλοι οι ασθενείς στη μελέτη μας ήταν ευθυρεοειδικοί. Τέλος, είναι πολΰ πιθανό να υπάρχουν και άλλοι μηχανισμοί εκτός της μάζας λίπους που συμβάλλουν στην αΰξηση των τιμών της λεπτίνης σε ασθενείς με ΥΑΣ. Αυτό επιβεβαιώνεται από τη μείωση των επιπέδων της λεπτίνης μετά από θεραπεία με ρινικό CPAP χωρίς να παρατηρείται ταυτόχρονη αλλαγή στα ανθρωπομετρικά τους χαρακτηριστικά24.


Η απουσία σχέσης μεταξΰ ΥΑΔ και λεπτίνης μπορεί εναλλακτικά να αποδοθεί στο γεγονός οτι ο ΥΑΔ ίσως δεν είναι η καλΰτερη παράμετρος για την εκτίμηση της βαρΰτητας του ΥΑΣ από όλες τις απόψεις. Αυτό ενισχΰεται και από την ασθενή συσχέτιση μεταξΰ του ΥΑΔ και της ημερήσιας δραστηριότητας του ασθενοΰς ή της ανάπτυξης καρδιαγγειακής νόσου. Η ερώτηση κατά πόσον η βαρΰτητα του ΥΑΣ σχετίζεται με τη λεπτίνη παραμένει ακόμη αναπάντητη. Φαίνεται πιθανό οτι άλλοι μηχανισμοί ξεχωριστά από τη λεπτίνη μπορεί να εμπλέκονται στην ανάπτυξη του ΥΑΣ. Για παράδειγμα, η γκρελίνη, μια ορμόνη που ανακαλΰφθηκε επίσης πρόσφατα, ασκεί σημαντική δράση στην όρεξη, στο σωματικό βάρος και τη σΰσταση του, και έχει αναφερθεί οτι είναι αυξημένη σε ασθενείς με ΥΑΣ24. Ωστόσο η παρουσία συσχέτισης μεταξΰ των τιμών της λεπτίνης και της περιμέτρου της κοιλιάς, που είναι συνήθως αυξημένη σε ασθενείς με ΥΑΣ, υποδεικνΰει την πολυπλοκότητα των σχέσεων μεταξΰ λεπτίνης, παχυσαρκίας και ΥΑΣ. Έχει επίσης υποστηριχθεί η υπόθεση οτι η δράση της λεπτίνης στο αίμα ίσως καθορίζει τον τΰπο της παχυσαρκίας (κεντρική ή περιφερική) ή την περιοχή της εναπόθεσης λίπους (ανώτεροι αεραγωγοί ή κοιλιακή χώρα). Τα αποτελέσματά μας δείχνουν οτι η λεπτίνη δεν σχετίζεται μόνον με την εναπόθεση λίπους στους ανώτερους αεραγωγοΰς, όπως υποστηρίζεται από άλλες μελέτες, αλλά και στην κοιλιακή χώρα12.


Στη μελέτη μας υπάρχουν κάποιοι περιορισμοί. Ένας από αυτοΰς είναι οτι δεν καθορίσαμε τον λόγο περίμετρος μέσης προς περίμετρο γοφοΰ που θεωρείται ισχυρότερος επιβαρυντικός παράγοντας για το ΥΑΣ σε σΰγκριση με τον ΔΜΣ16. Ένας άλλος περιορισμός είναι οτι στους ασθενείς μας δεν μελετήθηκε η παρουσία αρτηριακής υπέρτασης ή/και καρδιαγγειακής νόσου. Όπως είναι γνωστό, η αρτηριακή υπέρταση επηρεάζει τα επίπεδα της λεπτίνης16. Επίσης πιστεΰουμε οτι επειδή οι ασθενείς της μελέτης μας είχαν μεγαλΰτερο ΔΜΣ και βαρΰτερο ΥΑΣ σε σΰγκριση με αυτοΰς άλλων μελετών, ίσως αυτό είχε ως επακόλουθο τον επηρεασμό των αποτελεσμάτων μας.


Όμως παρά τους προαναφερθέντες περιορισμοΰς πιστεΰουμε οτι τα αποτελέσματα μας είναι ενδιαφέροντα όσον αφορά στον πιθανό ρόλο της λεπτίνης στην παθογένεση της παχυσαρκίας σε ασθενείς με ΥΑΣ. Παρότι βρέθηκε συσχέτιση μεταξΰ των τιμών της λεπτίνης στο αίμα με τον ΔΜΣ και την περίμετρο της κοιλιάς, δεν μπορέσαμε να επιβεβαιώσουμε την αναφερόμενη από άλλες μελέτες συσχέτιση της λεπτίνης με τον ΥΑΔ, ως δείκτη βαρΰτητας του ΥΑΣ. Αυτό υποδηλώνει οτι είτε ο ΥΑΔ δεν αντανακλά τη βαρΰτητα του ΥΑΣ από όλες τις απόψεις του συνδρόμου είτε οτι άλλοι μηχανισμοί, διαφορετικοί από τη λεπτίνη παίζουν ρόλο στην παθογένεση της παχυσαρκίας στο ΥΑΣ.


Περαιτέρω μελέτες είναι αναγκαίες για να αποσαφηνίσουν το ρόλο αυτής της ορμόνης στο ΥΑΣ καθώς και τη σχέση της με τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά αυτών των ασθενών.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Guilleminault C. Clinical features and evaluation of obstructive sleep apnea. In Kryger MH, Roth T, Dement WC ed. Principles and practice of sleep medicine. Philadelphia, PA: W.B. Saunders 1994; 667-677.
  2. Young T, Palta M, Dempsey J, et al. The occurrence of sleep-disordered breathing among middle-aged adults. N Engl J Med 1993; 328:1230-1235.
  3. American Thoracic Society/American Sleep Disorders Association. Statement on health outcomes research in sleep apnea. Am J Respir Crit Care Med 1998; 157:335¬341.
  4. Gibson GJ. Public health aspects of obstructive sleep apnoea. Thorax 1998; 53:408-409.
  5. Vgontzas AN, Tan TL, Bixcler EO et al. Sleep apnea and sleep disruption in obese patients. Arch Intern Med 1994; 154:1705-1711.
  6. Phillips BG, Hisel TM, Kato M, et al. Recent weight gain in patients with newly diagnosed obstructive sleep apnea. J Hypertens 1999; 17:1297-1300.
  7. Considine RV, Sinha MK, Ilenian KL et al. Serum immunoreactive leptin concentrations in normal weight and obese humans. N Engl J Med 1996; 334:292-295.
  8. Maffei M, Ilalaas JE, Ravussin E et al. Leptin levels in human and rodent: measurement of plasma leptin and ob RNA in obese and weight-reduced subjects. Nature Med 1995; 1:1155-1161.
  9. Mantzoros CS. The role of leptin in human obesity and disease: a review of current evidence. Ann Intern Med 1999; 130:671-680.
  10. Marik PE. Leptin obesity and obstructive sleep apnea.Chest 2000; 118:569-570.
  11. Ip MS, Lam KS, Ho C-M, Tsang KW, et al. Serum leptin and vascular risk factors in obstructive sleep apnea.Chest 2000; 118:580-586.
  12. Schafer H, Pauleit D, Sudhop T, Gouni-Berthold I, etal. Body fat distribution, serum leptin, and cardiovascular risk factors in men with obstructive sleep apnea. Chest 2002; 122:829-839.
  13. Ozturk L, Unal M, Tamer L, Celikoglu F. The association of the severity of obstructive sleep apnea with plasma leptin levels. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2003;129:538-540.
  14. Guilleminault C, Tilkian A, Dement WC. The sleep apnea syndromes. Annu Rev Med 1976; 86:293-296
  15. Bray GA. Pathophysiology of obesity. Am J Clin Nutr 1992; 55:4883-4943.
  16. Grunstein RR, Wilcox I, Yang TS, et al. Snoring and sleep apnea in men: association with central obesity and hypertension. Int J Obes Relat Metab Disord 1993;17:533-540.
  17. Auwerx J, Staels B. Leptin. Lancet 1998; 351:737-742.
  18. Tritos NA, Mantzoros CS. Leptin its role in obesity and beyond. Diabetologia 1997; 40:1371-1379.
  19. O'Donnell CP, Schaub CD, Haines AS, et al. Leptin prevents respiratory depression in obesity. Am J Respir Crit Care Med 1999; 159:1477-1484.
  20. O'Donnell CP, Tankersley CG, Polotsky VP et al. Leptin obesity and respiratory function. Respir Physiol 2000;119:163-170.
  21. Saad MF, Riad-Gabriel MG, Khan A et al. Diurnal and ultradian rythmicity of plasma leptin: effects of gender and adiposity. J Clin Endocrinol Metab 1998; 83:453-459.
  22. Creutzberg EC, Wouters EF, Vanderhoven-Augustin IM, Dentener MA, et al. Disturbances in leptin metabolism are related to energy imbalance during acute exacerbations of chronic obstructive pulmonary disease. Am J Respir Crit Care Med 2000; 162:1239-1245.
  23. Widjaja A, Lill C, Radamm C, Otting G, et al. Serum leptin levels are not altered in thyroid dysfunction in humans. In Blum WF, Kiess W, Rascher W. Ed 'Leptin the voice of adipose tissue'. Heidelberg-Leipzig; Johann Ambrosius Barth Verlag (Edition J&J); 1997.
  24. Harsch IA, Konturec PC, Koebnick C, et al. Leptin and ghrelin levels in patients with obstructive sleep apnea:effect of CPAP treatment. Eur Respir J 2003; 22:251¬257.

© 2011 PNEUMON Magazine, Hellenic Bronchologic Society.
Developed by LogicONE Logo LogicONE