Please wait. Loading...
 
Αποστολή σε φίλο
 
Κάπνισμα και φοιτητές της Ιατρικής Αθηνών - Κλινική Μελέτη
ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Το κάπνισμα είναι υπεύθυνο για το θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο ετησίως. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η καταγραφή των καπνιστικών συνηθειών των φοιτητών Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, γιατί αυτοί, ως μελλοντικοί γιατροί, θα επωμιστούν το μεγαλύτερο κομμάτι της αντικαπνιστικής εκστρατείας. Ένα ανώνυμο ερωτηματολόγιο 32 ερωτήσεων διανεμήθηκε τυχαία και συμπληρώθηκε από 418 φοιτητές Ιατρικής. Το υλικό αποτέλεσαν 231 φοιτητές και 187 φοιτήτριες από το πρώτο έτος έως και το πτυχίο και η επεξεργασία των αποτελεσμάτων έγινε με το στατιστικό πακέτο SPSS. Βρέθηκε ότι το 68% των φοιτητών έχουν δοκιμάσει το κάπνισμα και εξ αυτών το 40% είναι συστηματικοί καπνιστές, το 47% είναι σποραδικοί και το 13% είναι πρώην καπνιστές. Από τους καπνιστές φοιτητές το 35% ξεκίνησε το κάπνισμα στις ηλικίες των 15-18 ετών και το 27% είναι ελαφρείς καπνιστές (1-10 τσιγάρα ημερησίως). Τα κυριότερα κίνητρα έναρξης καπνίσματος ήταν για μεν τους άντρες η απόλαυση (32%), για δε τις γυναίκες το άγχος (28%) και η περιέργεια (28%). Επίσης βρέθηκε ότι οι καπνιστές φοιτητές καταναλώνουν περισσότερο αλκοόλ από τους μη καπνιστές (p=0,0001). Τέλος 8% των φοιτητών αγνοεί τις επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία. Συμπερασματικά, πρέπει να γίνουν περισσότερες προσπάθειες ενημέρωσης για τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος, ώστε να μειωθούν οι καπνιστές φοιτητές της Ιατρικής. Πνεύμων 2003, 16(3):306-313.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το κάπνισμα είναι σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας1 υπεύθυνο για το θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο ετησως και αναμφισβήτητα σχετίζεται με τη νοσηρότητα και τη θνητότητα από παθήσεις που αφορούν στο αναπνευστικό και στο καρδιαγγειακό σύστημα.

Ειδικότερα εκτιμάται ότι κατά τον 200 αιώνα είχαμε παγκοσμίως 100.000.000 θανάτους από τη χρήση προϊόντων καπνού, ενώ στην Ευρώπη μόνο σημειώνονται 1.200.000 θάνατοι ετησίως, οι οποίοι αναμένονται το έτος 2020 να αυξηθούν σε 2.000.0002. Ιδιαίτερα σε ότι αφορά στην επίπτωση του καρκίνου του πνεύμονα, από μελέτες που διεξήχθησαν στη Βόρεια Αμερική στην Ευρώπη και στην Ιαπωνία2, βρέθηκε ότι το 83-92% του καρκίνου του πνεύμονα στους άντρες και το 57-80% του καρκίνου του πνεύμονα στις γυναίκες οφείλεται στο κάπνισμα.

Παρά τα σοβαρά προβλήματα υγείας που προκαλεί το κάπνισμα εν τούτοις τα ποσοστά των καπνιστών είναι υψηλά. Στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα το 42% των ανδρών και το 28% των γυναικών είναι τακτικοί καπνιστές2.

Στην Ελλάδα καπνίζει το 46% των ανδρών και το 28% των γυναικών3. Αντίστοιχα μεγάλο όμως είναι και το ποσοστό των γιατρών που καπνίζουν και στη χώρα μας ανέρχεται στο 40% του συνόλου των γιατρών4. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, δεδομένου του πρωταγωνιστικού ρόλου που αναμένεται να διαδραματίσουν οι γιατροί, μέσα από τα προγράμματα ενημέρωσης, στη μείωση της εξάπλωσης του καπνίσματος. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι σε μελέτη που έγινε στη Μ. Βρετανία5, επιβεβαιώθηκε η σημασία της ιατρικής συμμετοχής στα προγράμματα ενημέρωσης για τη διακοπή του καπνίσματος.

Από σχετική έρευνα 6 οι Έλληνες καπνιστές γιατροί είχαν την τάση να υποτιμούν τις επιπλοκές του καπνίσματος στην υγεία και να μην τις τονίζουν όταν συμβουλεύουν τους ασθενείς τους. Αρκετοί μάλιστα από αυτούς θεωρούσαν ότι η ενημέρωση των ασθενών για τους κινδύνους του καπνίσματος είναι χάσιμο χρόνου και ότι δεν θα έχει αποτελέσματα. Αντίθετα, οι μη καπνιστές γιατροί έδιναν σημασία στην ενημέρωση των ασθενών τους για τους κινδύνους του καπνίσματος. Παρόμοια ήταν και τα συμπεράσματα έρευνας που έγιναν σε Ιταλούς πνευμονολόγους7. Οι καπνιστές πνευμονολόγοι βρέθηκε ότι υποτιμούσαν τον ενημερωτικό τους ρόλο σχετικά με το κάπνισμα περισσότερο από τους μη καπνιστές συναδέλφους τους.

Με δεδομένο λοιπόν το σημαντικό ρόλο που αναμένεται να διαδραματίσουν οι γιατροί στη διακοπή της εξάπλωσης του καπνίσματος, ο σκοπός της παρούσας έρευνας, η οποία οργανώθηκε και διεξήχθηκε από το Εργαστήριο της Φυσιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών είναι η διερεύνηση της καπνιστικής συνήθειας των φοιτητών της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, σε ότι αφορά το ποσοστό των φοιτητών που καπνίζουν, τα κίνητρα που τους ώθησαν στο κάπνισμα, όπως επίσης και τις γνώσεις τους για τις βλάβες που προκαλεί το κάπνισμα στην υγεία.

ΜΕΘΟΔΟΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΟ

Η παρούσα μελέτη πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια δύο ετών και συγκεκριμένα από την αρχή του 1999 μέχρι το τέλος του 2000. Το υλικό της μελέτης μας αποτέλεσε ένα τυχαίο δείγμα 430 φοιτητών της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Στο δείγμα συμπεριελήφθησαν φοιτητές τόσο των έξι ετών της Ιατρικής σχολής όσο και του πτυχίου. Από όλα τα άτομα της μελέτης ζητήθηκε να συμπληρωθεί, ανώνυμα, ένα ειδικό έντυπο της Ελληνικής Αντικαπνιστικής Εταιρείας το οποίο χρησιμοποιείται για την καταγραφή των καπνιστικών συνηθειών του πληθυσμού. Το ερωτηματολόγιο περιελάμβανε 32 ερωτήσεις οι οποίες αφορούσαν στις καπνιστικές συνήθειες των φοιτητών και την ενημέρωσή τους σχετικά με τις επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία.

Συγκεκριμένα, το πρώτο σκέλος του ερωτηματολογίου αφορούσε σε γενικά δημογραφικά στοιχεία του εξεταζόμενου (ηλικία, φύλο, τόπος διαμονής, έτος σπουδών), του άμεσου οικογενειακού του περιβάλλοντος (επάγγελμα και μορφωτικό επίπεδο γονέων) καθώς και σε στοιχεία σχετικά με το ατομικό αναμνηστικό των γονέων του.

Στο δεύτερο σκέλος του ερωτηματολογίου επιχειρήθηκε μία ενδελεχής διερεύνηση των καπνιστικών συνηθειών του εξεταζομένου (ηλικία έναρξης καπνίσματος, καπνιστικές συνήθειες στο παρελθόν, αριθμός τσιγάρων ημερησίως, ποσότητα νικοτίνης ημερησίως, ποσότητα χρημάτων που διατίθενται για το κάπνισμα), του κινήτρου έναρξης του καπνίσματος, της επιρροής του φιλικού και οικογενειακού περιβάλλοντος στην έναρξη της βλαβερής αυτής συνήθειας, καθώς και των προσπαθειών διακοπής του καπνίσματος από μέρους του εξεταζομένου. Όπως είναι αυτονόητο το σκέλος αυτό του ερωτηματολογίου συμπληρώθηκε μόνο από τους καπνιστές.

Τέλος, το τελευταίο σκέλος του ερωτηματολογίου στόχευε στη λεπτομερή διερεύνηση της γνώσης του εξεταζομένου σχετικά με τις βλαβερές συνέπειες του κα πνού, στην καταγραφή της κατανάλωσης ή όχι αλκοόλ από τον εξεταζόμενο και της άποψης του σχετικά με την απαγόρευση ή όχι του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους. Το σκέλος αυτό του ερωτηματολογίου συμπληρώθηκε από όλους (καπνιστές και μη).

Από την επεξεργασία των αποτελεσμάτων αποκλείστηκαν 12 έντυπα στα οποία διαπιστώθηκαν λάθη κατά τη συμπλήρωσή τους. Έτσι συνολικά καταγράφηκαν και έτυχαν επεξεργασίας οι απαντήσεις από 418 φοιτητές εκ των οποίων οι 231(ποσοστό 55%) ήταν άντρες και οι 187(45%)ήταν γυναίκες.

Στατιστική ανάλυση: Τα περιγραφικά μεγέθη για τις ποσοτικές μεταβλητές αναφέρονται ως μέση τιμή ± 1 σταθερή απόκλιση. Οι συσχετίσεις έγιναν με την εφαρμογή της δοκιμασίας Χ2 με διόρθωση κατά Yate's. Η επεξεργασία των αποτελεσμάτων έγινε με τη χρήση του στατιστικού προγράμματος S.P.S.S. (SPSS Inc, IL, USA). Διαφορές με τιμή p μικρότερη του 0,05 θεωρήθηκαν στατιστικά σημαντικές

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Η επεξεργασία των δεδομένων έδειξε ότι στο σύνολο των 418 φοιτητών οι 283 (68%) έχουν δοκιμάσει το κάπνισμα. Εξ αυτών το 40% είναι συστηματικοί καπνιστές, το 47% σποραδικοί και το 13% πρώην καπνιστές (Πίνακας 1). Οι 135 (32%) δεν έχουν δοκιμάσει.

Επί του συνόλου των 418 φοιτητών τα παραπάνω ποσοστά διαμορφώνονται ως εξής: Ποσοστό 28% είναι συστηματικοί καπνιστές, το 32% σποραδικοί, το 8% πρώην και 32% μη καπνιστές.

Από το συνολο των 283 καπνιστών φοιτητών οι 163 (58%) ήταν άντρες και οι 120 (42%) ήταν γυναίκες. Τα αντίστοιχα νούμερα στους μη καπνιστές ήταν 68 (50%) και 67 (50%). Δεν βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές σχέσεις ανάμεσα στα φύλο-συστηματικό κάπνισμα (p=0,14) και φύλο-σποραδικό κάπνισμα (p=0,23).

Από τους καπνιστές φοιτητές το 5% ξεκίνησε το κάπνισμα στην ηλικία των 10-14 ετών, το 35% στην ηλικία των 15-18 ετών, το 29% στην ηλικία των 19 ετών και άνω, ενώ το υπόλοιπο 31% δεν απάντησε στην ερώτηση (Eικόνα 1Α).

Δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ φυλου και ηλικίας έναρξης καπνίσματος (p=0,4). Όσον αφορά στην ημερήσια κατανάλωση τσιγάρων βρέθηκε ότι, από το σύνολο των καπνιστών φοιτητών, το 27% καταναλώνει 1 - 10 τσιγάρα (ελαφρείς καπνιστές), το 22% 11-25 τσιγάρα (μέτριοι καπνιστές), το 6% πάνω από 25 τσιγάρα (βαρείς καπνιστές), ενώ το υπόλοιπο 45% δεν απάντησε στην ερώτηση (Eικόνα 1Β). Δεν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ φύλου και ημερήσιας κατανάλωσης τσιγάρων (p=0,4).

Eικόνα 1. Κατανομή καπνιστών φοιτητών ανάλογα: (Α) με την ηλικία έναρξης καπνίσματος (Β) με την ημερήσια κατανάλωση τσιγάρων.

Συσχέτιση όμως διαπιστώθηκε μεταξύ ηλικίας έναρξης καπνίσματος και ημερήσιας κατανάλωσης τσιγάρων (p=0,01). Bρέθηκε δηλαδή ότι οι φοιτητές που ξεκίνησαν το κάπνισμα στις μικρές ηλικίες των 10-14 ετών καπνίζουν περισσότερα τσιγάρα ημερησίως από αυτούς που το ξεκίνησαν σε ηλικία των 19 ετών και άνω.

Σχετικά με τα κίνητρα έναρξης του καπνίσματος αυτά ήταν για μεν τους άντρες: απόλαυση 32%, άγχος 25%, περιέργεια 24%,επιρροή συνομηλίκων 14% και διάφορα άλλα (όπως: επικίνδυνη συνήθεια, παράδειγμα γονέων -δασκάλων) 5% (Εικόνα 2Α). Για τις γυναίκες: άγχος 28%, περιέργεια 28%, απόλαυση 25%, επιρροή συνομηλίκων 17% και διάφορα άλλα 2% (Eικόνα 2Β).

Στην ερώτηση αν οι φοιτητές επηρεάστηκαν από τη διαφήμιση στην έναρξη του καπνίσματος, από τους καπνιστές φοιτητές το 76% απάντησε ότι δεν επηρεάστηκε, το 5% ότι επηρεάστηκε και το υπόλοιπο ποσοστό δεν απάντησε στην ερώτηση. Δε βρέθηκε σχέση μεταξύ φύλου και επιρροής από τη διαφήμιση (p=0,375).

Στην ερώτηση "πού κάπνισαν για πρώτη φορά", το 26% των καπνιστών φοιτητών απάντησε σε χώρο διασκέδασης, το 19% στο σπίτι τους, το 11% σε κάποιο φιλικό σπίτι, το 4% στο σχολείο, ενώ το υπόλοιπο 40% δεν απάντησε στην ερώτηση (Eικόνα 2Γ). Επίσης διαπιστώθηκε συσχέτιση (p=0,0001) ανάμεσα στην κατανάλωση αλκοόλ και στο κάπνισμα και ότι οι καπνιστές φοιτητές καταναλώνουν περισσότερο αλκοόλ από τους μη καπνιστές (Eικόνα 3).

Eικόνα 2. Κατανομή καπνιστών φοιτητών ανάλογα: (Α), (Β) με τα κίνητρα έναρξης καπνίσματος, (Γ) με το χώρο που κάπνισαν για πρώτη φορά.


Eικόνα 3. Κατανομή φοιτητών ανάλογα με την καπνιστική συνήθεια και την κατανάλωση αλκοόλ.

Στην ερώτηση αν ενοχλούνται από τον καπνό των άλλων, από το σύνολο των φοιτητών το 94% απάντησε ότι ενοχλείται, το 5% ότι δεν ενοχλείται και 1% δεν απάντησε στην ερώτηση (Εικόνα 4Α). Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ φύλου και ενόχλησης από τον καπνό των άλλων (p=0,645). Επίσης διαπιστώθηκε ότι οι φοιτητές που καπνίζουν λίγα τσιγάρα ημερησίως ενοχλούνται από τον καπνό των άλλων περισσότερο από τους φοιτητές που καπνίζουν πολλά τσιγάρα (p=0,0082). Συσχέτιση βρέθηκε επίσης ανάμεσα στην ηλικία έναρξης του καπνίσματος και στην ενόχληση από τον καπνό των άλλων (p=0,003), δηλαδή ότι οι φοιτητές που έχουν αρχίσει το κάπνισμα σε μεγάλη ηλικία, ενοχλούνται περισσότερο από τον καπνό των άλλων, από τους φοιτητές που το ξεκίνησαν σε μικρή ηλικία.

Από το σύνολο των φοιτητών το 74% πιστεύει ότι το κάπνισμα δεν πρέπει να επιτρέπεται σε κλειστούς ιδιωτικούς και δημόσιους χώρους, το 23% ότι πρέπει να επιτρέπεται και το 3% δεν απάντησε στην ερώτηση (Eικόνα 4Β).

Επίσης το 66% του συνόλου των φοιτητών αναφέρει ότι είναι ενήμερο για τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία,το 8% ότι δεν είναι και το 26% δεν απάντησε στην ερώτηση (Eικόνα 4Γ).

Τέλος, όσον αφορά στις προσπάθειες διακοπής του καπνίσματος βρέθηκε ότι από τους καπνιστές φοιτητές: α) το 39% δεν προτίθεται να συνεχίσει το κάπνισμα μετά από 10 χρόνια, β) το 26% προσπάθησε να διακόψει, γ) το 19% διέκοψε το κάπνισμα μερικούς μήνες και δ) το 13% διέκοψε το κάπνισμα οριστικά.

Eικόνα 4. Κατανομή φοιτητών ανάλογα (Α) με το αν ενοχλούνται από τον καπνό των άλλων, (Β) με τη γνώμη τους για την απαγόρευση του καπνίσματος σε κλειστούς χώρους (Γ) με το αν γνωρίζουν τις συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία.

ΣΥΖΗΤΗΣΗ

Από την παρούσα έρευνα διαπιστώθηκε ότι από το σύνολο των φοιτητών της Ιατρικής Σχολής Αθηνών το 28% είναι συστηματικοί καπνιστές. Αυτό το στοιχείο δημιουργεί έντονο προβληματισμό δεδομένου ότι οι σημερινοί φοιτητές θα είναι οι μελλοντικοί γιατροί που θα πρέπει να αναλάβουν υπευθυνα το μεγαλύτερο μέρος της ενημέρωσης στον αγώνα κατά του καπνίσματος.

Βρέθηκε επίσης ότι ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό (32%) των φοιτητών, είναι σποραδικοί καπνιστές, δηλαδή δεν καπνίζουν καθημερινά. Αυτοί οι φοιτητές είναι στο μεταίχμιο να γίνουν είτε συστηματικοί καπνιστές είτε να διακόψουν το κάπνισμα οριστικά. Άρα, εάν η ομάδα αυτή των φοιτητών ενημερωθεί όσο γίνεται καλύτερα για τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος, ίσως ένα μεγάλο ποσοστό από αυτούς διακόψει οριστικά το κάπνισμα.

Πάντως το ποσοστό των καπνιστών φοιτητών της Ιατρικής Αθηνών είναι ψηλότερο από το αντίστοιχο των φοιτητών Ιατρικής άλλων χωρών, όπως της Τσεχίας8, Ουγγαρίας9, Βραζιλίας10, Ασίας11 και USA12. Μια πιθανή εξήγηση για αυτό είναι ότι ο Ελληνικός πληθυσμός καπνίζει γενικά περισσότερο από τους πληθυσμούς άλλων χωρών3.

Σχετικά με την ημερήσια κατανάλωση τσιγάρων διαπιστώθηκε ότι το μεγαλύτερο κομμάτι των φοιτητών είναι ελαφρείς και μέτριοι καπνιστές και μόνο το 6% είναι βαρείς. Αυτό μπορεί να αποδοθεί στο ότι οι φοιτητές της Ιατρικής εργάζονται σε χώρους, όπου απαγορεύεται το κάπνισμα, δηλαδή νοσοκομεία, ιατρεία και εργαστήρια.

Από τα αξιοσημείωτα ευρήματα της μελέτης είναι ότι οι βαρείς καπνιστές είναι στην πλειοψηφία τους άτομα που ξεκίνησαν το κάπνισμα στις μικρές ηλικίες των 10-14 ετών. Το αποτέλεσμα αυτό συμφωνεί και με προηγούμενες έρευνες13,14 που έγιναν στην Ελλάδα και στο εξωτερικό15. Αυτό σημαίνει ότι οι προσπάθειες ενημέρωσης για τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος πρέπει να γίνονται έγκαιρα, με στόχο την αποτροπή έναρξης του στις μικρές ηλικίες16,17.

Από την παρούσα έρευνα προέκυψε επίσης ότι οι φοιτητές Ιατρικής Αθηνών έχουν ξεκινήσει το κάπνισμα επηρεασμένοι κυρίως από το άγχος, την περιέργεια και την απόλαυση και δεν παραδέχονται τη διαφήμιση ως παράγοντα επιρροής, όπως συνέβη σε φοιτητές άλλων χωρών18. Όμως, έχει βρεθεί από μελέτες19,20 ότι η διαφήμιση ασκεί υποσυνείδητη επιρροή. Δηλαδή, μπορεί τώρα οι φοιτητές της Ιατρικής Αθηνών να μη συνειδητοποιούν ότι έχουν επηρεαστεί από τη διαφήμιση, όμως από τα παιδικά τους χρόνια, η επιρροή της διαφήμισης με τα ερεθίσματα που τους έστελνε και τα πρότυπα που τους δημιούργησε τους ώθησε υποσυνείδητα στην έναρξη του καπνίσματος. Ενδεικτικά από έρευνα21 που έγινε στη Σεβίλλη σε 3385 μαθητές, βρέθηκε ότι η διαφήμιση επηρέασε τα παιδιά να ξεκινήσουν το κάπνισμα μέσα από μηνύματα που παρουσιάζουν το κάπνισμα ως μέσο απελευθέρωσης και ανεξαρτησίας. Ως συμπέρασμα προκύπτει ότι ο τρόπος με τον οποίο η διαφήμιση προωθεί το τσιγάρο στην νεολαία, είναι μελετημένος και τόσο έντεχνα καλυμμένος που δεν γίνεται συνειδητός.

Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζουν τα στοιχεία ότι το 39% των καπνιστών φοιτητών αναφέρουν ότι δεν προτίθενται να συνεχίσουν το κάπνισμα μετά από 10 χρόνια και ότι το 26% προσπάθησε να το διακόψει. Δηλαδή τα άτομα αυτά θέλουν να διακόψουν το κάπνισμα, καταβάλλουν προσπάθειες και ίσως λόγω του εθισμού τους στη νικοτίνη δυσκολεύονται να το επιτύχουν. Για αυτό λοιπόν, αν αυτοί οι φοιτητές βοηθηθούν με εδικά προγράμματα απεξάρτησης όπως αυτό που εφαρμόστηκε στις ΗΠΑ22 με τα υποκατάστατα νικοτίνης (τσίχλες, αυτοκόλλητα, κ.ά.) πιθανώς να καταφέρουν να διακόψουν το κάπνισμα οριστικά. Από τα ενθαρρυντικά και αισιόδοξα ευρήματα της παρούσας έρευνας είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία των φοιτητών (94%) -καπνιστών και μη- της Ιατρικής ενοχλούνται από τον καπνό των άλλων και το 74% θεωρεί σωστό την απαγόρευσή του καπνίσματος σε κλειστούς και ιδιωτικούς χώρους. Αυτό ερμηνεύεται από το ότι οι φοιτητές της Ιατρικής λόγω της ιδιότητάς τους, είναι γνώστες των επιπτώσεων που προκαλεί τι παθητικό κάπνισμα στην υγεία, όπως είναι καρδιαγγειακά23 και αναπνευστικά24 νοσήματα καθώς και γεννήσεις ελλιποβαρών νεογνών25. Τη γνώση τους αυτή οι φοιτητές πρέπει να τη μεταδίδουν στους ασθενείς τους και στο ευρύτερο κοινό ώστε να το ευαισθητοποιήσουν να αποδεχτεί την απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους, όχι ως περιοριστικό μέτρο αλλά ως προστασία της δημόσιας υγείας.

Άλλο ένα χαρακτηριστικό στοιχείο που πρέπει να τονιστεί είναι ότι ενώ το 66% των φοιτητών απάντησε ότι γνωρίζει ότι το κάπνισμα οδηγεί νωρίτερα στο θάνατο εν τούτοις συνεχίζει να καπνίζει. Η πιθανή εξήγηση του γεγονότος αυτού είναι ότι οι φοιτητές είναι άτομα μικρής ηλικίας και ως εκ τούτου η έννοια του θανάτου είναι μακριά από αυτούς, ώστε το επιχείρημα "το κάπνισμα οδηγεί νωρίτερα στο θάνατο" δεν φαίνεται να έχει αποτρεπτική απήχηση. Συνεπώς για τις μικρές ηλικίες πρέπει να χρησιμοποιηθούν επιχειρήματα που να αναφέρονται σε πιο βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία, συνέπειες δηλαδή που θα βιώσει ο νέος στο άμεσο μέλλον και όχι μετά από πολλά χρόνια.

Εκείνο όμως το στοιχείο που προκαλεί έκπληξη και απορία είναι ότι ένα ποσοστό 8% (34 άτομα) των φοιτητών Ιατρικής αναφέρει ότι δε γνωρίζει τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία. Με δεδομενη την ιδιότητα των ατόμων που έλαβαν μέρος στην έρευνα (φοιτητές Ιατρικής) το ποσοστό αυτό μπορεί να εκτιμηθεί ως ιδιαίτερα υψηλό, πιθανότατα δε, αντικατοπτρίζει ελλιπή και ανεπαρκή ενημέρωση των νέων για το κάπνισμα. Για αυτό πρέπει να εντατικοποιηθούν οι προσπάθειες στον τομέα της ενημέρωσης με κατάλληλα προγράμματα που να είναι αποτελεσματικά, όπως αυτό που εφαρμόστηκε στη Γαλλία26 και είχε ως αποτέλεσμα την ελάττωση της κατανάλωσης καπνού κατά 11,1% ενώ το ίδιο κατεγράφη και στις ΗΠΑ27.

Ιδιαίτερα για τους φοιτητές της Ιατρικής πρέπει να εκπονηθεί ένα πρόγραμμα που θα έχει ως στόχο την εκπαίδευσή τους, ώστε να χειρίζονται ανάλογα τους καπνιστές ασθενείς τους και να μπορούν τελικά να τους αποτρέπουν από το κάπνισμα. Παρόμοιο πρόγραμμα εφαρμόστηκε στην Ιατρική Σχολή της Βραζιλίας28.

Συμπερασματικά, πρέπει να τονιστεί ότι η ενημέρωση των φοιτητών της Ιατρικής για τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία, αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς παράγοντες στον αντικαπνιστικό αγώνα, γιατί οι σημερινοί φοιτητές της Ιατρικής θα κληθούν ως αυριανοί γιατροί να συμβάλουν είτε με το παράδειγμά τους ως μη καπνιστές, είτε με το συμβουλευτικό και το θεραπευτικό τους ρόλο στη μείωση και διακοπή του καπνίσματος.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Σχεδιο δράσης W.H.O. Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία; Με ενδιαφέρει 2000; 14.

2. Λινού Α, Φριγκα Β, Χαντζής Χ, Ριζά. Ο Ευρωπαϊκός κώδικας κατά του καρκίνου. Ινστιτούτο Προληπτικής Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής. Αθήνα 1995.

3. Fifth W.H.O. Seminar for a tobacco -free Europe Sports and Ats tobacco-free. Warsaw Poland 26-28 October 1995. EURICR ALTD 9401 MTO2. GREECE 1994.

4. Morisoni R. Smoking in European physicians. Organisation mondiale de la santι. Department tabac oω santι, Genθve. Schweiz-Rundsch-Med-Prax 1991; 80(18): 483-5.

5. Daray CM. Perkarsky B, Gordon M, Sanson - Fisher RW. General practitioners role in preventive medicine: Scenario analysis. Using smoking as a case study. NSW Cancer Council Education Research Program, Australia. Addiction. 1998; 93(7): 1013-22.

6. Polyzos A, Gennatas C, Veslemmes M, Daskalopoulou E, Stamatiadis D, Katsilambros N. The smoking cessation practices of physician smokers in Greece. J Cancer Educ 1995; 10(2): 78-81.

7. Nardini S, Bertoletti R, Rastelli V, Donner CF. The influence of personal tobacco smoking on the clinical practice of Italian chest physicians. Eur Respir J 1998; 12(6): 1450-3.

8. Kralicova E, Rames J, Zamecnik L, Wallenfels I. Czech medical faculties and smoking. Central European Journal of Public Health 1995; 3(2): 97-9.

9. Piko B, Baraba S K, Markos J. Health risk behaviour of a medical student population; report on a pilot study.

10. Paine PA, Amaral JA, Pareira MG; Association between parental and student smoking behaviour in a Brazilian medical school. International J Epidemiology 1985; 14(2): 330-2.

11. Hussain SF, Moid I, Khan JA. Attitudes of Asian medical students towards smoking. Thorax 1995; 50(9): 996-7.

12. Conard S, Hughes P, Baldwin DC, Achenbach KE, Sheehan DV. Substance use by fourth year students at 13 medical schools. J Med Educat 1988; 63(10): 747-58.

13. Psathakis K, Bouros D, Vlasserou F, Tzanakis N, Siafakas NM. Relationship between the age at which smoking begins and frequency of smoking in young males in Greece, Indoor Built Environ 1997; 6: 362-365.

14. Ferdoutsis M, Bouros D, Meletis G, Maltezakis G, Vlasserou F, Siafakas NM. Pattern of smoking habits of the employees in a university Hospital in Greece. Indoor Environ 1995; 4: 121-125.

15. Taioli E, Wynder EL. Effect of the age at which smoking begins on frequency of smoking in adulthood. N Engl J Med 1991; 325: 968-969.

16. Carmichael A, Cockroft A. Survey of students nurses smoking habits in a London teaching hospital. Respir Med 1990; 84: 277-282.

17. Bouros D, Psathakis K, Dassiou M, Vlasserou F, Schiza S, Siafakas N; Relationship between the age at which smoking begins and frequency of smoking. Eur Respir J 1992; 5(suppl 15): 525s.

18. Smoking behaviour, knowlegde and opinion of medical students. Asia Pasific Journal of Public Health 1994; 7(2):88-91.

19. King C 3rd, Siegel M, Celebucki C, Coonolly GN. Adolescent exposure to cigarette advertising in relation to youth readership. JAMA 1998; 279(7): 516-20.

20. Escamilla G, Cradock Al, Kawachi I. Women and smoking in Hollywood movies; a content analysis. Am J Public Health 2000; 90 (3): 412-4.

21. Alvarez Guitierrez FJ, Vellisco Garcia A, Calderon Osuna E, Sanchez Gomez J, Castillo Dominguez Otero D, Vargas Gonzales R, Hurtado Ayuso JE, Soto Campos G, Castillo Dominguez Adame P, Arana E, Castillo Gomez School age smoking in the province of Seville. J Arch Bronc 2000; 36(3): 118-23.

22. Jorenby DE. New developments in approaches to smoking cessation. Curr Orin Pulm Med 1998; 4(2): 103-6

23. Taylor BV, Oudit GY, Kalman PG, Liu P. Clinical and pathophysiological effects of active and passive smoking on the cardiovascular system. Can J Cardiol. 1998; 14(9): 1129-39.

24. Lam TH, Chung SF, Betson Cl, Wong CM, Hedley AJ. Respiratory symptoms due to active and passive smoking in junior secondary school students in Hong Kong. Int J Epidemiol 1998; 27(1): 41-8.

25. Dejin Karlsson E, Hanson BS, Ostergen Pq, Sjoberg No, Marsal K. Does passive smoking in early pregnancy increase the risk of small for gestational age infants? Am J Public Health 1998; 88(10): 1523-7.

26. Dubois G. The requisite internationalization of the campaign against smoking. Bull Acad Natl Med 1998; 182(5): 939-50.

27. Siegel M. Mass media antismoking. Campaigns; a powerful tool for health promotion. Ann Intern Med 1998; 129(2): 128-32.

28. Daudt AW, Alberg AJ, Prola JC, Fialho L, Petracco A, Wilhelms A, Weiss A, Estery C. A first step incorporating smoking education into a Brazilian school curriculum; results of a survey to assess the cigarette smoking knowledge, attitude, behaviour and clinical practices of medical students. J Addict Dis 1999: 18(1): 19-29.

© 2011 PNEUMON Magazine, Hellenic Bronchologic Society.
Developed by LogicONE Logo LogicONE