Please wait. Loading...
 
Αποστολή σε φίλο
 
Ο “γηράσκων” πνεύμων, η έκπτωση της αναπνευστικής λειτουργίας και οι σπιρομετρικές μεταβολές στους ηλικιωμένους
Στο τελευταίο τεύχος του έγκριτου περιοδικού σας διαβάσαμε το πολύ ωραίο άρθρο των κ.κ. Κοσμά Ε. και Κουλούρη Ν. για το γηράσκοντα πνεύμονα και την επίδραση του γήρατος στην αναπνευστική λειτουργία1. Στο άρθρο αυτό αναπτύσσονται με λεπτομέρεια και σαφήνεια οι μεταβολές της δομής και των μηχανικών ιδιοτήτων του αναπνευστικού συστήματος στη γεροντική ηλικία καθώς και η επίδραση που έχουν αυτές οι μεταβολές στις λειτουργικές δοκιμασίες.
Όμως, πολύ λίγα αναφέρονται για τη σπιρομέτρηση, τη μέτρηση δηλαδή της FVC και της FEV1 που είναι η πιο απλή, χρήσιμη και η πιο συχνά εκτελούμενη δοκιμασία ελέγχου της αναπνευστικής λειτουργίας σε όλες τις ηλικίες ιδιαίτερα μάλιστα στους ηλικιωμένους που αποτελούν μεγάλο τμήμα του πληθυσμού που επισκέπτεται τον πνευμονολόγο. Η σπιρομέτρηση είναι η λειτουργική δοκιμασία που χρησιμοποιείται στην καθημερινή πρακτική για την εκτίμηση της αναπνευστικής λειτουργίας και που μας βοηθά στη διάγνωση και τον προσδιορισμό της ανταπόκρισης στη θεραπεία. Αυτή η χρήση της σπιρομέτρησης προϋποθέτει την ύπαρξη τιμών αναφοράς για την FVC και την FEV1 στους ηλικιωμένους. Έτσι, για την πληρότητα του άρθρου και την ολοκληρωμένη εκτίμηση της αναπνευστικής λειτουργίας στους ηλικιωμένους με “γερασμένο πνεύμονα” απαιτείται κατά τη γνώμη μας η αναφορά με μεγαλύτερη λεπτομέρεια στη σπιρομέτρηση και αν κατά πόσο είναι αυτή αξιόπιστη με τις χρησιμοποιούμενες σήμερα τιμές αναφοράς για την FVC και την FEV1.

Ανταποκρίνονται όμως οι χρησιμοποιούμενες σήμερα τιμές αναφοράς για την FVC και την FEV1 στους ηλικιωμένους άνω των 65 ετών στην πραγματικότητα έτσι ώστε να γίνεται ορθή εκτίμηση της αναπνευστικής λειτουργίας και σωστή διάγνωση στην ομάδα αυτή του πληθυσμού;

Είναι γνωστό ότι οι σημαντικότεροι υπεύθυνοι ατομικοί παράγοντες για τη μεταβλητότητα που παρατηρείται στην πνευμονική λειτουργία είναι το φύλο (30%), η σωματική διάπλαση-ύψος και βάρος- (22%), η ηλικία (8%), η φυλή και η κατάσταση υγείας, ενώ 27% της μεταβλητότητας παραμένει αδιευκρίνιστο2. Η ΑΤS συνιστά ότι η σπιρομέτρηση και οι εξισώσεις πρόβλεψης δεν πρέπει να επεκτείνονται σε ομάδες ηλικιών πέραν αυτών που καλύπτονται από τα δεδομένα του εξεταζόμενου πληθυσμού3,4. Επίσης, οι πιο σημαντικές μελέτες5-8 με εξισώσεις για τον υπολογισμό και τιμές αναφοράς για την FVC και την FEV1 που χρησιμοποιούνται σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί σε ομάδες πληθυσμού με μέση ηλικία 60 ετών περίπου και κατά συνέπεια δεν ανταποκρίνονται με ακρίβεια στις ηλικίες άνω των 65 ετών.

Από τα πιο πάνω αβίαστα εξάγεται το συμπέρασμα ότι οι χρησιμοποιούμενες σήμερα τιμές αναφοράς για την FVC και την FEV1 στους ηλικιωμένους άνω των 65 ετών δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα επειδή ακριβώς δεν έχουν εξαχθεί από μελέτες που πραγματοποιήθηκαν αποκλειστικά σε πληθυσμό άνω των 65 ετών και έχουν “γερασμένο” πνεύμονα.

Στη διεθνή δε βιβλιογραφία υπάρχουν ουσιαστικά μόνο δύο αναφορές με εξισώσεις αναφοράς για τον υπολογισμό των σπιρομετρικών τιμών (FVC και FEV1) στους ηλικιωμένους9,10 οι οποίες όμως δεν χρησιμοποιούνται στην πράξη δεδομένου μάλιστα ότι η μια δημοσιεύτηκε μόλις τον περασμένο χρόνο10.

Σύμφωνα με δική μας μελέτη11,12 σε αντιπροσωπευτικό δείγμα Ελλήνων ηλικιωμένων μέσης ηλικίας 70 ετών (εύρος 65-85 έτη), η ετήσια μείωση της FVC είναι 47,2 ml στον ανδρικό και 34,2 ml ετησίως στο γυναικείο πληθυσμό και της FEV1 είναι 52,8 ml στον ανδρικό και 46,4 ml ετησίως στο γυναικείο πληθυσμό. Επίσης, οι εξισώσεις πρόβλεψης που υπολογίστηκαν για την FEV1 και την FVC για τους Έλληνες ηλικιωμένους φαίνονται στον πιο κάτω πίνακα11,12.

Πρέπει να σημειωθεί ότι στις εξισώσεις που παρουσιάζονται στον πίνακα περιέχεται και το σωματικό βάρος, κάτι που δεν υπάρχει στις εξισώσεις άλλων ερευνητών5-10, το οποίο βρέθηκε ότι συμμετέχει ως ανεξάρτητη μεταβλητή (3η σε σημασία για τον άρρενα πληθυσμό και 2η σε σημασία στο γυναικείο πληθυσμό) στην προβλεπτική αξία των εξισώσεων.

Από τα πιο πάνω εξάγεται το συμπέρασμα ότι η λειτουργική εκτίμηση του γηράσκοντα πνεύμονα και ο καθορισμός του φυσιολογικού ή μη των σπιρομετρικών ευρημάτων13 που θα δώσει τη διάγνωση και θα βοηθήσει στην παρακολούθηση των ασθενών πρέπει να γίνεται με βάση τιμές αναφοράς των ηλικιών αυτών. Πιστεύουμε ότι η χρησιμοποίηση των πιο πάνω αναφερομένων εξισώσεων αναφοράς11,12 θα βοηθήσει τον Έλληνα πνευμονολόγο στην καθημερινή πρακτική για τη σωστή εκτίμηση της αναπνευστικής λειτουργίας των Ελλήνων ηλικιωμένων.



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Κοσμάς Ε, Κουλούρης Ν. Ο “γηράσκων” πνεύμων. Η επίδραση του γήρατος στην αναπνευστική λειτουργία Πνεύμων 2000; 13(2):108-122.
2. Bercklake MR. Concepts of Normality Applied to the Measurement of Lung Function. Am J Med 1986; 80:1158-1164.
3. American Thoracic Society. Lung function testing: selection of reference values and interpretative strategies. Am Rev Respir Dis 1991; 144:1202-1218.
4. American Thoracic Society. Standardization of Spirometry. Am J Respir Crit Care Med 1995; 152:1107-1136.
5. Quanjer H, Tammeling GJ, Cotes JE, et al. Lung volumes and forced ventilatory flows. Report working par ty standardization of lung function tests. European Community for steal and coal. Official statement of the European Respiratory Society. Eur Respir J 1993; 6 suppl. 16:5-40.
6. Morris J, Koski A, Johnson L. Spirometric standards for healthy nonsmoking adults. Am Rev Respir Dis 1971; 108:57-67.
7. Grapo R, Morris A, Gardner R. Reference spirometric values using techniques and equipment that meet ATS recommendations. Am Rev Respir Dis 1981; 123:659-664.
8. Knudson RJ, Lebowitz MD, Holberg CJ, et al. Changes in the normal maximal expiratory flow-volume curve with growth and aging. Am Rev Respir Dis 1983; 127:725-734.
9. Enright P, Kronmal R, Higgins M, et al. Spirometry reference values for women and men 65 to 85 years of age. Cardiovascular Health Study. Am Rev Respir Dis 1993; 147:125-133.
10. Hankinson J, Odencrantz J, Fedan K. Spirometric Reference values from a sample of the general US population. Am J Respir Crit Care Med 1999; 159:179-187.
11. Φιλντίσης Γ, Καρατζάς Σ, Γεωργιακώδης Φ, Κανακάκη Μ, Λαιμανός Λ. Μπαλτόπουλος Γ. Προβλεπόμενες τιμές βίαια εκπνεόμενου όγκου στο 1° sec σε Έλληνες της τρίτης ηλικίας. Πνεύμων 1997; 10(2):120-128.
12. Baltopoulos G, Fildissis G, Karatzas S, Georgiagodis F, Myrianthefs P. Reference values and prediction equations for FVC and FEV1 in the Greek elderly. Lung 2000; 178(4):201-212.
13. Μπαλτόπουλος Γ. Εντός ή εκτός φυσιολογικών ορίων. Πνεύμων 1993; 6(1):6-10.
© 2011 PNEUMON Magazine, Hellenic Bronchologic Society.
Developed by LogicONE Logo LogicONE